Doğru Terapisti Nasıl Seçerim ?
Günümüzde psikoloji alanının popülerleşmesi ve içgörünün artmasıyla birlikte terapiye yönelik talepler de çoğaldı. Bu durum, beraberinde “Doğru terapisti seçerken nelere dikkat etmeliyim?” sorusunu da gündeme getiriyor. Hem ülkemizde hem de dünyada, farklı ekoller ve çalışma tarzlarıyla çalışan çok sayıda uzman bulunması, doğru kişiyi seçmeyi başlı başına bir stres kaynağı hâline getirebiliyor. Bu yazıda, tek bir “doğru terapist” arayışından ziyade, sana uygun terapisti seçerken nelere dikkat edebileceğini ve bu süreçte araştırmaların altını çizdiği bazı temel noktaları anlatmak istiyorum.
İnternette sayfalarca terapist profili; psikolog, klinik psikolog, psikoterapist, psikiyatrist gibi farklı unvanlar; bilişsel davranışçı terapi, şema terapi, EMDR, psikanalitik terapi gibi çeşitli yaklaşımlar gördükçe, bunların arasından nasıl seçim yapacağını düşünmenin bir stres konusu hâline gelmesi oldukça normal. Son yıllarda sosyal medyada terapist hesaplarının çoğalması ve terapiyle ilgili içeriklerin artmasıyla birlikte, terapi kavramı her ne kadar daha fazla normalleşse de bu bilgilerin yeni soru işaretleri yaratması ya da “Ya yanlış kişiye gidersem?” gibi düşünceleri ortaya çıkarması mümkün. Araştırmalara baktığımızda ise ekolden ya da sorunun türünden çok, terapistle kurulan güven ilişkisi ve terapistin sana uygunluğunun, terapi süreci açısından belirleyici etkenler arasında yer aldığını görüyoruz.
Terapist seçerken, araştırmalar ve ulusal rehberler birkaç önemli noktaya değiniyor. Bunlar şunlardır;
-
Terapistin, ruh sağlığı alanında yetkin bir eğitim almış ve geçerli bir lisansa sahip olması önemlidir. Kişinin ilgili meslek odasına kayıtlı olması, bize hem etik standartlara uyum hem de temel mesleki yeterlilik açısından bir güvence sağlar.
-
Çalışılmak istenen konuyla uyumlu bir uzmanlık alanına sahip olması ve kullanılan terapi yönteminin bu şikâyete uygunluğu da önem taşır. Bu noktada, terapiye gitmek isteyen kişinin öncelikle kendisini iyi anlaması ve hangi amaçla terapiye başvuracağını doğru belirlemesi, önemli ve iyi bir ilk adım olacaktır.
-
Terapide oluşturulan güven bağı da, daha önce belirttiğim gibi, seçim yaparken dikkat edilmesi gereken önemli bir unsurdur. Eğitimini tamamlamış ve oldukça uzman bir terapist bulmuş olabilirsiniz; ancak bir araya geldiğinizde aranızdaki uyumun da önemli bir etken olacağını unutmamak gerekir. Bu durumu vakit ve para kaybı yaşamadan anlamanın en kolay yollarından biri, terapi almak istediğiniz kişiden 10– 15 dakikalık bir ön görüşme talep etmek olabilir. Böylelikle hem iletişiminizin nasıl şekillendiğini görebilir hem de aranızdaki uyumun ilk işaretlerini fark edebilirsiniz.
-
Terapistin kendisini güncel tuttuğunu bilmek ve etik, gizlilik gibi konularda şeffaf olması da son önemli noktadır. Bu durumu, talep ettiğiniz ilk 15 dakikalık görüşmede ya da yapacağınız ilk seansta, terapistin size karşı olan tutumundan anlayabilirsiniz. Size uygun sorular mı soruyor? Terapi kurallarını, gizlilik koşullarını, terapinin nasıl bir yapı içinde ilerleyeceğini ve sürecin size uygun biçimde şekilleneceğini belirtmek, terapistin en önemli görevlerinden biridir. İlk görüşmede terapist bunları sizinle paylaşır; bunların nasıl paylaşıldığını ve uygulandığını gözlemlemek, ayrıca size uygun olup olmadığına karar vermek de önemli noktalardan biridir.
Bu süreçte, kendinizi daha iyi anlamana yardımcı olabilecek bazı soruları sizinle paylaşmak istiyorum. Terapist arayışına başlarken bu soruları yanıtlayarak ilerlemek, süreci kolaylaştırabilir:
-
Terapiye gitmek istediğimde, benim için en önemli olan şey nedir? Kendimi güvende hissetmek mi, belli bir konuda uzmanlık mı, dil, kültür, yaş gibi faktörler mi?
-
Bu terapi sürecinden beklentim nedir ?
-
İlk görüşme de terapiste neler sorabilirim ?
-
Terapistle ilgili ne bilmek istiyorum ?
Görüşme seansından sonra :
-
Bu terapistle görüşmek bana nasıl hissettirdi?
-
Terapiste karşı düşüncelerim neler ?
-
Bu kişiyle devam etmek için kendimi motive olmuş hissediyor muyum ?
Bu süreçte unutmamanız gereken çok önemli bir şey var: Doğru terapisti seçmek, tek seferde mükemmel seçimi yapmak zorunda olduğun bir sınav değildir. Bazen bu süreç, kendini daha iyi tanıyana ve o uyumu yakaladığın kişiyi bulana kadar birkaç seçeneği denemeyi de içerebilir.
Yaşadığın duygusal zorluklar iş ve okul performansını etkiliyor, günlük işlevselliğini belirgin biçimde kısıtlıyor ve bu süreçte birine ihtiyaç duyuyor olabilirsin. Bu yazıyı kişisel tanı ya da tedavi amacıyla değil, sana yol gösterebilecek bir kılavuz olarak kullanabilirsin.
Kaynakça
- American Psychological Association. (n.d.). How to choose a psychologist. https://www.apa.org/topics/psychotherapy/choose-therapist
- American Psychological Association. (n.d.). How do I find a good therapist? https://www.apa.org/ptsd-guideline/patients-and-families/finding-good-therapist
- Association for Behavioral and Cognitive Therapies. (2021, March 5). Guidelines for choosing a therapist. https://www.abct.org/fact-sheets/guidelines-for-choosing-a-therapist/
- Medical News Today. (2025, January 16). How to choose a psychologist: Finding the right option. https://www.medicalnewstoday.com/articles/how-to-choose-a-psychologist
- Psyche. (2021, January 12). How to pick the therapist who is right for you. https://psyche.co/guides/how-to-pick-the-therapist-who-is-right-for-you
- Flückiger, C., Del Re, A. C., Wampold, B. E., & Horvath, A. O. (2018). The alliance in adult psychotherapy: A meta-analytic synthesis. Psychotherapy, 55(4), 316–340. https://doi.org/10.1037/pst0000172
- UK Council for Psychotherapy. (n.d.). How to choose a psychotherapist. https://www.psychotherapy.org.uk/seeking-therapy/how-to-choose-a-psychotherapist/